Perfekt mit sein – czas przeszły Perfekt z sein

Perfekt mit haben- czas przeszły Perfekt z haben

Czasowniki posiłkowe odmieniają się przez osoby i liczby tak ja w czasie teraźniejszym: zobacz odmiane czasownia sein haben

Tworzenie Partizip Perfekt (Partizip II)

machen – robić – bezokolicznik

mach – to temat czasownika

–en to końcówka

Aby utworzyć Partizip Perfekt czasowników regularnych:

1. potrzebujemy: bezokolicznika (właściwie to samego tematu czasownika – mach)
2. skorzytać z przedrostka ge–
3. i do tego nowej końcówki –t

Tym sposobem stawiamy sobie przedrostek ge- przed temat czasownika:

gemach

Następnie dodajemy jeszcze nową końcówkę –t

gemacht

Tym oto sposobem utworzyliśmy – Imiesłów – Partizip Perfekt, tzw. Partizip II od czasownika machen

Analogicznie będziemy tworzyć PP od czasowników takich jak:

stürzen (upadać) – kochen (gotować) – holen (przynosić) – basteln (majsterkować) – sammeln (zbierać) – pflücken (zrywać) – fragen (pytać) – wohnen (mieszkać) – lernen (uczyć się) i wiele, wiele innych.

Partizip II tworzy się poprzez dodanie to tematu czasownika przedrostka „ge-” i końcówki „-et„, gdy temat czasownika kończy się na –t, –d, –ffn, –chn, –tm.

Zwykle samodzielnie będziesz w stanie zauważyć trudność wypowiedzenia samej końcówki „-t„, a poprzez rozszerzenie jej o literkę „e” wymowa staje się dużo łatwiejsza.

Czasowniki nierodzielnie złożone (Czasowniki nierozdzielnie złożone), oraz te które zakończone są na „-iren” nie otrzymują przedrostka „ge-„, lecz samą końcówkę „-t„, tak jak w powyższych przykładach dodawana jest ona do tematu bezokolicznika.

Czasowniki rozdzielnie złożone (Czasowniki rozdzielnie złożone),  otrzymują przedrostek „ge-„, który stoi pomiędzy przedrostkiem czasownika a jego tematem, oraz końcówkę „-t„, tak jak w powyższych przykładach dodawana jest ona do tematu bezokolicznika.

Gdy temat czasownika rozdzielnie złożonego kończy się na –t, –d, –ffn, –chn, –tm, stosujemy tam również końcówkę „-et”

Tutaj również samodzielnie będziesz w stanie zauważyć trudność wypowiedzenia samej końcówki „-t„, a poprzez rozszerzenie jej o literkę „e” wymowa stanie się dużo łatwiejsza.

Czasowniki rozdzielnie złożone typu kennen lernen tworzą Partizip Perfekt w sposób następujący:

Niektóre czasowniki nieregularne oraz czasowniki modalne (z przegłosem) tworzą czas przeszły Perfekt podobnie jak było w przypadku czasowników słabych. Do utworzenia formy Partizip II potrzebny jest przedrostek „ge-„, oraz końcówka „-t„.

Czasowniki mocne tworzą Partizip Perfekt przez dodanie do tematu przedrostka „ge-” i końcówki „-en„, oraz z reguły przez zmianę samogłoski rdzennej w temacie czasownika. W niektórych przypadkach zmienia się również spółgłoska następująca po samogłosce rdzennej.

W pierwszej grupie tych czasowników nie zauważamy zmian w formie Partizipu Perfekt. Dlatego też nie ma tutaj zaznaczonych tematu i końcówki.

W drugiej grupie czasowników mocnych znajdziemy te, które w PP zmieniają samogłoskę lub spółgłoskę rdzenną. Zmiana ta została zaznaczona kolorem różowym.

Czasowniki nierozdzielnie złożone (Czasowniki nierozdzielnie złożone), tworzą Partizip Perfekt bez przedrostka „ge-„.

Formy Partizip Perfekt  niektórych czasowników brzmią tak jak bezokolicznik (patrz tabela poniżej).

Przy większość występuje jednak zmiana samogłoskek lub spółgłosek rdzennych (patrz tabela poniżej) zmiany zaznaczone kolorem różowym.

Mocne czasowniki rozdzielnie złożone (Czasowniki rozdzielnie złożone)  tworzą Partizip Perfekt poprzez dodanie przedrostka „ge-„, który występuje pomiędzy przedrostkiem a czasownikiem, oraz  końcówki „-en„.

UWAGA!

Znając już zasadę tworzenia Partizipu Perfekt utworzenie zdania w czasie przeszłym Perfekt nie jest wielką filozofią. Choć w prawdzie potrzebna jeszcze jest informacja z jakim czasownikiem posiłkowym łączy się czasownik główny. Te informację zamieszczę w kolejnym dziale.

Przykładowo:

Czasownik kochen łaczy się z czasownikiem posiłkowym haben -> Ich habe eine Suppe gekocht. – Gotowałem zupę.

Czasownik gehen łaczy się z czasownikiem posiłkowym sein -> Ich bin ins Kino gegangen. – Poszedłem do kina.

Der Imperativ – tryb rozkazujący

Tryb rozkazujący wyraża najczęściej rozkaz lub zakaz.

Tryb rozkazujący tworzą:

* 2 os. liczby pojedynczej – ty
* 1 os. liczby mnogiej – my
* 2 os. liczby mnogiej – wy
* 3 os. liczby mnogiej – Państwo/Oni – jest to
tzw. forma grzecznościowa

Tryb rozkazujący dla 2 os. liczby pojedynczej .:TY:.

We większości czasowników tryb ten tworzy się poprzez odrzucenie zaimka osobowego (du) oraz końcówki –st.

Niektóre formy trybu rozkazującego dla 2. osoby liczby pojedynczej mają dodatkowo końcówkę -e, dzieje się tak gdy: Temat czasownika kończy się na -t,
-d,
–ig, oraz grupy spółgłoskowe,
które kończą się na -m,
-n.

Czasowniki mocne zmieniające w 2. i 3. osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego samogłoskę rdzenną „a” na „ä” tworzy tryb rozkazujący bez przegłosu:

Forma trybu rozkazującego dla 2 osoby liczby mnogiej tworzy się poprzez odrzucenie zaimka osobowego ihr.

Forma trybu rozkazującego dla 3 osoby liczby mnogiej tworzy się
równie łatwo jak formę dla 1 osoby liczby mnogiej.

Wystarczy miejscami zamienić zaimek osobowy Sie z czasownikiem.

Reflexive Verben- czasowniki zwrotne

Tak jak w języku polskim, w języku niemieckim również występują czasowniki zwrotne. Są one odmienne, ale należy również zauważyć, że odmianie podlega tu nie tylko sam czasownik, ale również zaimek zwrotny – sich. Zmienia się zależnie od osoby.

Z powyższej tabelki możemy wywnioskować że zaimek ten różni się w obu przypadkach tylko i wyłącznie w 1 i 2 os. liczby pojedynczej
Warto zauważyć, że czasowniki zwrotne nie koniecznie pokrywają się w języku polskim z tymi w języku niemieckim.

uczyć się – lernen
wypoczywać – sich erholen

Untrennbare Verben- czasowniki nierozdzielnie złożone

Czasowniki nierozdzielnie złożone (Untennbare Verben) składają się z przedrostków.  Przedrostki te nie są akcentowane, i nie mają samodzielnego znaczenia. Oprócz przedrostków występują jeszcze czasowniki główne.

Czasowniki nierozdzielnie złożone odmieniają się tak jak czasowniki samodzielne.

Przedrostek nie jest oddzielany od czasownika głównego. Niektóre przedrostki w języku niemieckim nie przynależą do konkretnej grupy. I tak jest z przedrostkami: durch~, hinter~, unter~, um~, über~, wieder~ są one rozdzielne, lub też nie w zależności od znaczenia czasownika.

Ich ziehe in neue Wohnung um. Przeprowadzam się do nowego mieszkania.

Elke bringt Personen zu Hause unter. Elke umieszcza ludzi w domu.

Diese Frau steigt gleich um. Ta pani przesiada się zaraz.

Die Sonne geht unter. Słońce zachodzi.

Ich muss den Text übersetzen. Muszę przetłumaczyć tekst.

Eva unterhilt sich mit seinem Freund. Eva rozmawia ze swoim przyjacielem.

Der Arzt untersucht den Patient. Lekarz bada pacjęta.

Herr Webber wurde bei der Beförderung übergangen – Pan Webber został pominięty przy awansie.

Wiederholen Sie bitte! Proszę powtórzyć.
Der Hund holt den Ball wieder. – Pies przyniósł z powrotem piłkę.

Trennbare Verben- czasowniki rozdzielnie złożone

Czasowniki rozdzielnie złożone (Tennbare Verben) składają się z przedrostków.  Przedrostki te są akcentowane, a nawet mają samodzielne znaczenie. Oprócz przedrostków występują jeszcze czasowniki główne.

Przedrostek w zdaniach oznajmujących jak i pytających w czasie teraźniejszym (Präsnes) i czasie przeszłym prostym (Präteritum / Imperfekt) oraz w zdaniach rozkazujących oddziela się od czasownika i występuje na końcu zdania. W momencie gdy w zdaniu pojawia się czasownik modalny (Modalverb), wówczas czasownik rozdzielnie złożony wędruje na koniec zdania i stoi tak jako bezokolicznik, a czasownik modalny jest teraz odmienny i stoi na drugim miejscu w zdaniu.

Przykład:
Ich kann nicht das Fenster aufmachen. –  Nie potrafię otworzyć okna.

Die Modalverben – czasowniki modalne

woll|en – chcieć

Ich will in diesem Jahr ins Ausland fahren. Chcę pojechać w tym roku zagranicę.
Moni will ins Konzert gehen. Moni chce iść na konzert.

könn|en – móc, umieć, potrafić

Przykład użycia:

Ich kann dir nicht helfen. Nie mogę Ci pomóc.
Sven kann gut Spanisch sprechen. Sven potrafi dobrze mówić po niemiecku.

müss|en – móc, umieć, potrafić

Przykład użycia:

Ich muss zu Hause bleiben. Muszę zostać w domu.
Karl muss zweimal in der Woche Sport treiben. Karl musi swa razy w tygodniu trenować sport.

dürf|en – mieć pozwolenie, uprawnienie

Przykład użycia:

Ich darf ins Kino gehen. Mogę iść do kina. (Mam pozwolenie iść do kina.)
Alex und Anja dürfen schon Alkohol trinken. Alex i Anja mogą już pić alkohol.

soll|en – mieć powinność, moralny obowiążek
(mawia się, podobno)

Przykłady użycia:

Ich soll in die Schule gehen. Mam powinność chodzić do szkoły.
Alex soll zum Chef gehen. Alex powinien iść do szefa.

mög|en –  lubić

Ich mag Eis essen. Lubię jeść lody.
Anja mag nicht Katzen. Anja nie lubi kotów.

Die Konjugation des Verbs möchte –  odmiana czasownika möchte-

möcht|e – chciałbym

Möchten nie jest czasownikiem modalny, choć bardzo często omawiany w ich kontekście. Jest to forma trybu przypuszczającego od czasownika moralnego mögen.

Przykłady:

Ich möchte ein Kilo Äpfel. Chciałbym kilo jabłek.
Möchtest du ein Glas Wasser? Chciałbyś szklankę wody?
Irma möchte schon nach Hause gehen. Irma chciałaby już iść do domu.

Die Konjugation des Verbs werden –  odmiana czasownika werden

werd|en – stawać się

Werden to również czasownik posiłkowy, wówczas nie jest tłumaczony na język polski, a odmienia się tak jak powyżej.

Przykłady:

Ich werde Juristin. Zostanę prawniczką.
Inge wird Lehrerin. Inge zostanie nauczycielką.
Es wird dunkel. Robi się ciemno.