Schwerpunkt: Wortschatz
Startsteite » Wierzchowski Damian (Seite 36)

Wierzchowski Damian

Młody nauczyciel, absolwent filologii germańskiej na UWM w Olsztynie. Dzięki tej stronie, dumnie prowadzonej od 2009 roku, pragnę podzielić się z Tobą swoją wiedzą i pasją do języka i kultury niemieckiej. Ein frisch gebackener Deutschlehrer, der Germanistik an der Warmia und Masuren Universität studiert hat. Ich bin sowohl ein Germanist, als auch ein Lehrer von Beruf. Im September fange ich mit dem Referendariat an. Ich wünsche mir viel Spaß dabei :)

Odmiana czasownika sein

Die Konjugation des Verbs sein –  odmiana czasownika sein

Czasownik sein odmienia się „wyjątkowo”, dlatego jego form należy wyuczyć się na pamięć, najlepiej na samym początku nauki języka niemieckiego.

sei|n – być

Singular Plural
ich bin
jestem
wir sind
jesteśmy
du bist
jesteś
ihr seid
jesteście
er
sie
es
ist
jest
sie
Sie
sind

Sein to również czasownik posiłkowy, wówczas nie jest tłumaczony na język polski, a odmienia się tak jak powyżej.

Przykłady:

Ich bin sehr müde. Jestem bardzo zmęczony.
Bist du sicher? Jesteś pewien?
Ihr seid noch Schüler. Jesteście jeszcze uczniami.

 

Odmiana czasownika haben

Die Konjugation des Verbs haben –  odmiana czasownika haben

hab|en – mieć

Singular Plural
ich habe
mam
wir haben
mamy
du hast
masz
ihr habt
macie
er
sie
es
hat
ma
sie
Sie
haben
mają

Haben to również czasownik posiłkowy, wówczas nie jest tłumaczony na język polski, a odmienia się tak jak powyżej.
Czasownik ten zawsze wymaga użycia przypadka 4. (Akkusativ wer? was? – polskiego Dopełniacza kogo? co?).

Przykłady:

Ich habe den Hund. Mam psa.
Hast du noch Zeit? Masz jeszcze czas?
Ihr habt wenig Geld. Macie mało pieniędzy.

 

Odmiana nieregularna czasownika

Die unregelmäßige Konjugation der Verben –  odmiana nieregularna czasowników

W języku niemieckim w zależności od czasownika odmieniamy go na kilka sposobów. Brzmi to dość przerażająco na pierwszy raz, ale w rzeczywistości nie jest tak strasznie.  Poniżej zaprezentuję odmianę nieregularną czasowników.

Czasowniki mocne:

  • regularne (odmiana tak jak czasowniki słabe);
  • nieregularne (następuje zmiana w temacie).

I. Odmian nieregularna – duża liczba czasowników mocnych z samogłoską rdzenną „a” otrzymuje przegłos w 2. i 3. osobie liczby pojedynczej.

fahr|en – jechać

 

Singular Plural
ich fahre
jadę
wir fahren
jedziemy
du fährst
jedziesz
ihr fahrt
jedziecie
er
sie
es
fährt
jedzie
Sie
sie
fahren
jedzie/jadą*

*  w liczbie mnogiej forma Sie oznacza Panią/Pana/Państwo – na język polski tłumaczy się w liczbie pojedynczej,ale sie z malej litery oznacza oni i dlatego po ukośniku podana jest forma tłumaczenia dla formy mnogiej

II. Odmian nieregularna – gdzie samogłoska rdzenna „e” z tematu ulega zmianie.

Poniższa tabela pokazuje przykład.

Zmiana samogłoski rdzennej „e” w  ~i.

geb|en – dawać

Singular Plural
ich gebe
daję
wir geben
dajemy
du gibst
dajesz
ihr gebt
dajecie
er
sie
es
gibt
daje
Sie
sie
geben
daje / dają*

 

Zmiana samogłoski rdzennej „e” w ~ie.

les|en – czytać

Singular Plural
ich lese
czytam
wir lesen
czytamy
du liest
czytasz
ihr lest
czytacie
er
sie
es
liest
czyta
Sie
sie
lesen
czyta / czytają*

*  w liczbie mnogiej forma Sie oznacza Panią/Pana/Państwo – na język polski tłumaczy się w liczbie pojedynczej,ale sie z malej litery oznacza oni i dlatego po ukośniku podana jest forma tłumaczenia dla formy mnogiej

III. Odmian czasowników wissen i stoßen

Powyższe czasowniki odmieniają się według odrębnych zasad, dlatego należy przykuć uwagę do nich:)

wiss|en – wiedzieć

Singular Plural
ich weiß
wiem
wir wissen
wiemy
du weißt
wiesz
ihr wißt
wiecie
er
sie
es
weißt
wie
Sie
sie
wissen
wie/wiedzą*

stoß|en – uderzać

 

Singular Plural
ich stoße
uderzam
wir stoßen
uderzamy
du stößt
uderzasz
ihr stoßt
uderzacie
er
sie
es
stößt
uderza
Sie
sie
stoßen
uderza/uderzają*

*  w liczbie mnogiej forma Sie oznacza Panią/Pana/Państwo – na język polski tłumaczy się w liczbie pojedynczej,ale sie z malej litery oznacza oni i dlatego po ukośniku podana jest forma tłumaczenia dla formy mnogiej

 

Odmiana regularna czasownika

Die regelmäßige Konjugation der Verben –  odmiana regularna czasowników

W języku niemieckim w zależności od czasownika odmieniamy go na kilka sposobów. Brzmi to dość przerażająco na pierwszy raz, ale w rzeczywistości  jest naprawdę prosto. Prezentując odmianę czasowników będę je tytułował następująco „Odmiana typu __(tu będzie jakiś popularny czasownik)__”, dlaczego tak, a no dlaego, że nie ma jakiejś określonej nazwy na takową odmianę, a nam będzie łatwiej to przyswoić.

I. Odmian regularna

Chcąc odmienić czasownik w języku niemieckim musimy go podzielić na temat i końcówkę, np. czasownik machen – robić

temat -> mach|en <- końcówka

Singular Plural
ich mache
robię
wir machen
robimy
du machst
robisz
ihr macht
robicie
er
sie
es
macht
robi
Sie
sie
machen
robi/robimy*

*  w liczbie mnogiej forma Sie oznacza Panią/Pana/Państwo – na język polski tłumaczy się robi ale sie z malej litery oznacza oni i dlatego po ukośniku podana jest forma tłumaczenia robimy

II. Odmian typu „heißen”

Jeżeli temat czasownika kończy się na ~ß, ~s, ~z, to w 2. osobie liczby pojedynczej zanika w końcówce „s„, np. tanzen – du tanzt

heiß|en – nazywać się

 

Singular Plural
ich heiße
nazywam się
wir heißen
nazywamy się
du heißt
nazywasz się
ihr heißt
nazywacie się
er
sie
es
heißt
nazywa się
Sie
sie
heißen
nazywa się/nazywają się*

 

*  w liczbie mnogiej forma Sie oznacza Panią/Pana/Państwo – na język polski tłumaczy się w liczbie pojedynczej, ale sie z malej litery oznacza oni i dlatego po ukośniku podana jest forma tłumaczenia dla formy mnogiej

III. Odmian typu „arbeiten”

Jeżeli temat czasownika kończy się na ~t, ~d, ~ffn, ~gn,~chn, ~tm, to w 2. i 3. osobie liczby pojedynczej oraz w 2 osobie liczby mnogiej do tematu dodajemy literkę „e„, a następnie właściwą końcówkę dla danej osoby, np. öffn|en – du öffn|e|st, es öffn|e|t, ihr öffn|e|t

arbeit|en – pracować

Singular Plural
ich arbeite
pracuję
wir arbeiten
pracujemy
du arbeitest
pracujesz
ihr arbeitet
pracujecie
er
sie
es
arbeitet
pracuje
Sie
sie
arbeiten
pracuje/pracują*

*  w liczbie mnogiej forma Sie oznacza Panią/Pana/Państwo – na język polski tłumaczy się w liczbie pojedynczej,
ale sie z malej litery oznacza oni i dlatego po ukośniku podana jest forma tłumaczenia dla formy mnogiej

IV. Odmian typu angeln – czasowniki zakończone na ~eln

Jeśli czasownik kończy się na eln to zmianie ulega tylko forma 1. osoby liczby pojedynczej. Czasowniki z końcówką ~eln, ~ern, nie otrzymują w 1. i 3. osobie liczby mnogiej końcówki ~en, lecz samo ~n.

ang|eln – łowić ryby / wędkować

Singular Plural
ich angle
łowię
wir angeln
łowimy
du angelst
łowisz
ihr angelt
łowicie
er
sie
es
angelt
łowi
Sie
sie
angeln
łowi/łowią*

*  w liczbie mnogiej forma Sie oznacza Panią/Pana/Państwo – na język polski tłumaczy się w liczbie pojedynczej,
ale sie z malej litery oznacza oni i dlatego po ukośniku podana jest forma tłumaczenia dla formy mnogiej

 

Czasownik – das Verb

Czasowniki w języku niemieckim są odmienną częścią mowy. Wyrażaj czynności lub stany. Odmieniają się przez osoby, liczby, czasy, tryby oraz strony.  Niemieckie czasowniki można podzielić na dwie grupy – patrz niżej.

Osobowe przez które odmienia się czasownik:

 

Singular
Plural
liczba pojedyncza liczba mnoga
ich – ja wir – my
du – ty ihr – wy
er – on Sie – Pan/Pani/Państwo*
sie – ona sie – oni
es – ono

* czasownik wyrażony przy pomocy tego zaimka nazywany jest formą grzecznościową.

Końcówki jakie przyjmuje czasownik zależnie od osoby

Singular Plural
ich ~e wir ~en
du ~st ihr ~t
er
sie
es
~t Sie
sie
~en

 

 

Czasownik – wprowadzenie

Czasowniki w języku niemieckim są odmienną częścią mowy. Wyrażaj czynności lub stany. Odmieniają się przez osoby, liczby, czasy, tryby oraz strony.  Niemieckie czasowniki można podzielić na dwie grupy – patrz niżej.

Czasowniki samodzielne dzielą się pod względem:

& formy na:

proste – machen, fragen, lernen, fahren, usw.
złożone :
rozdzielnie – abbauen, zumachen, einladen, usw.
nierozdzielnie – verstehen, erwarten, empfehlen, usw.

& stosunku do podmiotu na:

osobowe – gehen, fahren, machen, schreiben, usw.
nieosobowe – regnen, schneien, blitzen, donnern, uws.

& stosunku do dopełnienia na:

przechodnie (wymagają dopełnienia w Akkusativie) – schreiben, sehen, haben, hören, bauen, usw.
nieprzechodnie (nie wymagają dopełnienia w Akkusativie)- leben, gehen, kommen, liegen, usw.

Czasowniki posiłkowe dzielą się na:

& posiłkowe czasu:

– haben, sein, werden

& posiłkowe trybu:

– können, müssen, wollen, dürfen, mögen, sollen

 

Brak rodzajnika – der Null-Artikel

  • używamy imion i nazwiski:
  • – Michael Krönung wohnt in Berlin. /Michael Krönung mieszka w Berlinie./
    – Moni kommt aus Polen. /Moni pochodzi z Polski/

    • używamy wyrazów Frau i Herr:

    – Herr Meier ist alt. /Pan Meier jest stary./
    – Frau Jopke hat 2 Kiner. /Pani Jopke ma dwoje dzieci./

    • używamy wyrazów viel, wenig, etwas:

    – Ich habe viel Zeit. /Mam dużo czasu./
    – Er sagt mir etwas Nettes. /On mówi mi coś miłego./
    – Wir haben wenig Geld. /Mamy mało pieniędzy./

    • używamy produktów spożywczych:

    – Ich esse gern Suppe. /Jem chętnie zupę./
    – Du isst gern Eis. /Ty jesz chętnie lody./
    – Ihr trinkt gern Cola. /Pijecie chętnie Cole./

    • używamy zaimków dzierżawczych:

    – Mein Bruder lernt Deutsch. /Mój brat uczy się niemieckiego./
    – Deine Schwester studiert Jura. /Twoja siostra studiuje prawo./

    • używamy rzeczowników oznaczających zawód lub narodowaość:

    – Ich bin Lehrer. /Jestem nauczycielem.
    – Ich bin Kochin. /Jestem kucharką./
    – Mein Mann ist Architekt. /Mój mąż jest architektem./
    – Eva ist Polin. /Eva jest Polką./
    – Mathias ist Engländer. /Mathias jest Anglikiem./

    • używamy nazw własnych, nazwy miast, państw (są wyjątki), kontynentów:

    – Ich wohne in Olsztyn. /Mieszkam w Olsztynie./
    – Mark und Lisa kommt aus Österreich. /Mark i Lisa pochodzą z Australii./
    – Warschau ist die Hauptstadt Polens. /Warszawa jest stolicą Polski./

    • używamy liczebników głównych:

    – Das Haus hat 2 Stock. /Dom ma 2 piętra./
    – Ich brauche 2 Hefte. /Potrzebuję 2 zeszyty./

    • mówimy o miarach, wagach, wyrazach określających ilość:

    – Ein Kilo Orangen. /Kilogram pomaranczy./
    – Ich nehme eine Flasche Bier. /Wezmę (jedną) butelkę piwa./
    – Das Jahr hat 365 Tage. /Rok ma 365 dni./ => 365 – dreihundertfünfundsechzig

    Rodzajnik określony – Der bestimmte Artikel

    Rodzajnik określony oznacza:
    * przedmioty znane;
    * przedmioty bliżej określone;
    * przedmioty o których już mówiono;

    Die Mutter kocht. Das ist das Heft meiner Schwester.
    Das ist ein Mann. Der Mann ist gorß. (Pierwsze zdanie zawiera rodz. nieokreślony – ein Mann, bo mowa o mężczyźnie jest po raz pierwszy, w zdaniu drugim musimy już użyć rodz. określonego – der Mann – jako że to już osoba bliżej nam znana)

    Rodzajnik nieokreślony w liczbie pojedynczej w mianowniku brzmi:

    Liczba pojedyncza – Singular Liczba mnoga
    Plural
    r. męski
    Maskulininum
    r. żeński
    Femininum
    r. nijaki
    Neutrum
    der die das die

    Przykładowe zdania z rodzajnikiem określonym:

    Das ist ein Mann. Der Mann ist jung. Die Männer sind jung.
    Das ist eine Frau. Die Frau ist schön. Die Frauen sind schön.
    Das ist ein Kind. Das Kind ist klein. Die Kinder sind klein.

     

    Rodzajnik nieokreślony – Der unbestimmte Artikel

    Rodzajnik nieokreślony oznacza:
    * przedmioty nie znane;
    * przedmioty bliżej nie określone;
    * przedmioty o których nie było jeszcze mowy;

    Das ist ein Mann. Er schreibt einen Brief.

    W pierwszym zdaniu mężczyzna występuje pierwszy raz, dlatego ein Mann. W drugim zdaniu również mowa o liście po raz pierwszy, dlatego też używamy rodzjanika nieokreślonego.
    Rodzajnik nieokreślony w liczbie pojedynczej w mianowniku brzmi:

    Liczba pojedyncza – Singular Liczba mnoga
    Plural
    r. męski
    Maskulininum*
    r. żeński
    Femininum*
    r. nijaki
    Neutrum*
    ein eine ein nie ma rodzajnika określonego
    w liczbie mnogiej

    * literki rozpoczynające wyrazy mówią o tym jak zapisywany jest dany rodzajnik w słownikach:
    der – m
    die – f
    das – n

    Przykładowe zdania z rodzajnikiem nieokreślonym:
    Das ist ein Mann.            Das sind Männer.
    Das ist eine Frau.           Das sind Frauen.
    Das ist ein Kind.             Das sind Kinder.

     

    Rodzajnik – wprowadzenie

    Rzeczowniki w języku niemieckim inaczej niż w języku polskim poprzedza rodzajnik (der, die, das). Wszystkie rzeczowniki w języku niemieckim pisane są wielką literą! Rzeczowniki niemieckie możemy podzielić ze względu na rodzaj na 4* grupy. Są to:

    Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijaki Liczba mnoga – Plural
    der die das die
    der Hund die Katze das Kind die Hunde
    die Katzen
    die Kinder

    * jako grupa czrawta uznałem rzeczowniki nie mające liczby pojedynczej i występujące zawsze w liczbie mnogiej, np.
    die Sommerferien